Engeri y’okusena eggaali y’omukka: Ekitabo ekijjuvu ku bika by’eggaali y’omukka, emisingi, ne ssaayansi .
 

Okusenya eggaali y’omukka y’emu ku nkola ezisinga obukulu ez’okuddaabiriza mu nkola z’eggaali y’omukka ez’omulembe. Kikakasa emirimu gy’eggaali y’omukka egy’obukuumi, egy’obuseere, era egy’obulungi nga kikuuma obulungi bwa geometry n’obugulumivu bw’engulu obw’eggaali y’omukka-naddala mu layini ez’amaanyi-ng’atambula oba waggulu-speed. Naye si okusiiga kwonna nti kwe kumu. Okusinziira ku mbeera y’eggaali y’omukka n’ekigendererwa, bayinginiya bakozesa obukodyo obw’enjawulo:pre-okusika, okuziyiza okusiiga, n'okutereeza okutereeza .. Mu kiwandiiko kino, tujja kunnyonnyola ddala buli kika kye kizingiramu, emisingi emikulu egy’okulungamya okusiba eggaali y’omukka, ne ssaayansi emabega w’ensonga lwaki ekola. Ebisingawo ku bikozesebwa eby'ekikugu, laba waffeEkyuma ekikuba eggaali y'omukka ..
 

Ekitundu 1: Ebika by’okusena eggaali y’omukka .
 

Okusena kw’eggaali y’omukka kusengekebwa mu bugazi mu bitundu bibiri-Mainline Rails .neEbigoma (Switch) .-n'okwongera okugabanyizibwamu ebika by'emirimu bisatu nga byesigamiziddwa ku budde n'ekigendererwa.

1. Pre-Okusika .
 

Pre-Okusika kukolebwa .Amangu ddala nga bamaze okuteekebwamu eggaali y’omukka empya .Naye nga eggaali y’omukka eya bulijjo tennatandika.

Omugaso:

• Ggyawo layeri ya decarburized ku ngulu w’eggaali y’omukka.
• Okumalawo obulema ku ngulu okuva mu kukola, okuweta, okutambuza, oba okuteeka ku luguudo.
• tereeza ebikwata ku mutwe gw’eggaali y’omukka okukwatagana n’ebikwata ku dizayini.
• Okulongoosa obuweweevu bw’ekiwanga obuweta.
   

2. Okuziyiza okusiiga .
 

Okusenya okuziyiza (Preventive Grinding) .Omulimu gw’okuddaabiriza ogutegekeddwa, ogw’ekiseera .Yasiigibwa ku rails ekyali mu mbeera nnungi naye nga eraga obubonero obw’okwambala nga bukyali.

Omugaso:

• Restore Ideal eggaali y'omukka omutwe profile.
• Ggyawo micro-enjatika n’ebikyamu ebitali biwanvu.
• Okulongoosa enkolagana ya nnamuziga–eggaali y’omukka.
• Okuziyiza okukoowa kw’okukwatagana okuyiringisibwa (RCF), okukulukuta kw’omutwe, oba okukyukakyuka kw’omutwe gw’eggaali y’omukka.

Okumanya ebisingawo ku by’ekikugu:Wikipedia – Okusena kw’eggaali y’omukka ., Engineering Toolbox – Okukoowa okuyiringisibwa.
 

3. Okulongoosa (okutereeza) .
 

Okulongoosa okutereeza kukozesebwa .Oluvannyuma lw'okwonooneka okubeerawo .bwe kiba nti eggaali y’omukka eraga obulema obulabika oba obupima.

Omugaso:

• RE-Profile omutwe gw'eggaali y'omukka.
• Okukendeeza ku kwonooneka: okuyiringisibwa okukwatagana n’enjatika z’obukoowu, okwambala amayengo, okunyiga ku ngulu.
   

Ekitundu 2: Emisingi emikulu egy’okusiiga eggaali y’omukka .
 

1. Okukendeeza ku kuggyawo ebintu .ate nga otuuse ku target rail profile.
2. Okukulembeza okuziyiza okuziyiza okusinga okutereeza .Ku lw’obulungi.
3. Goberera enzirukanya y'okusiiga .Okusinziira ku ntambula, sipiidi, n’embeera y’eggaali y’omukka.

Manya ebisingawo:ScienceDirect – okwambala kw’eggaali y’omukka n’okutuukirira bamakanika ..
 

Ekitundu 3: Sayansi ali emabega w'okusiba eggaali y'omukka .

1. Geometry ya nnamuziga–eggaali y’omukka .
 

Eggaali y’omukka yeesigamye ku geometry ya nnamuziga n’eggaali y’omukka entuufu. Namuziga zikyuka ku mabbali ne yaw, nga zikosa .Ebifo eby'okukwataganamu ..

• Straight tracks: low equivalent conicity erongoosa okutebenkera.
• Curves: Conicity esingako ekkiriza okukyuka okugonvu.

OkulabaRailway Gazette – Ebikozesebwa .ku nsonga z’okunoonyereza ku mbeera.
 

Fig.1: 9 mm clearance wakati wa flankisi ya nnamuziga ne ffeesi y’omunda ey’omunda.

Fig.2: Okusengulwa okw’ebbali n’okuwuuma kwa nnamuziga.
 

2. Okunyigirizibwa kw’okukwatagana kwa nnamuziga n’eggaali y’omukka .
 

Omugugu ogw’ennyiriri (vertical load) gukola ekintu ekiyitibwa elliptical .Tuukirira Patch .(Okukwatagana kwa Hertzian).

• Patch ennene → Okukendeeza ku situleesi → Okukoowa okulwawo.
• Obutono/obutali bumu → Obuzito obw’amaanyi → Enjatika/Okugabanya.

Manya ebisingawo:Wikipedia – Hertzian Okukwatagana n'okunyigirizibwa.
 

Fig.3: Ekitundu ky’okukwatagana ekya Hertzian wansi w’omugugu gwa nnamuziga.
 

3. Enkola za kwekulukuunya n’okwambala .
 

Obumanyirivu mu nnamuziga z'eggaali y'omukkaMicro-okuseerera .(Creep) ku nkolagana y'okukwatagana.

• adhesion zone: Okuyiringisibwa okulongoofu.
• Slip Zone: Micro-Okusereba kuleeta okwambala.

Okukendeeza ku slip zone kikendeeza ku kwambala. Manya ebisingawo:ScienceDirect – Creep mu bintu bya yinginiya ..
 

Fig.4: Okunyweza (okuyiringisibwa) vs slip (okusereba) zoni.
 

Okumaliriza: Okusenya mu ngeri entuufu=Eggaali y'omukka egezi .
 

Ebikosa eggaali y'omukka .Obukuumi, Obulung’amu, Amaloboozi, Obuweerero bw’okuvuga, n’obulamu bw’obulamu .. Okukozesa pre-, okuziyiza, n'okutereeza okusiiga obulungi kukakasa obulungi, okuwanvuwa-ebigere ebiwangaala.

Explore Modern .Ebizibu by'okusena kw'eggaali y'omukka .Okusobola okuddaabiriza obulungi.